سيد ابراهيم الحيدري

درس پنجم: مرور (تكرار) محفوظات (1) الف) ‌اهمیت و جایگاه مرور در حفظ قرآن اگر از هر یك از حافظان موفق قرآن بپرسید كه «در فرآیند حفظ قرآن، حفظ قسمتهای جدید مهم‌تر است یا مرور و نگهداری محفوظات گذشته؟» بی‌درنگ به شما خواهد گفت: «مرور و نگهداری محفوظات گذشته». این اهمیت بدان حد است كه می‌توان ادعا كرد سهم حفظ كردن و از بر نمودن سور و آیات جدید در حفظ قرآن حداكثر 20 تا 30 درصد است و مابقی این سهم از آن «مرور و تكرار محفوظات» می‌باشد. بحث مرور از همان آغاز روند حفظ مطرح است و به تدریج و با افزایش حجم محفوظات جدی‌تر و پررنگ‌تر می‌شود. توضیحات بعدی ما در خصوص اقسام مرور، این گف...

درس ششم: مرور (تكرار) محفوظات (2) ج) اقسام مرور 1. مرور از حافظه بهترین و مؤثرترین روش مرور محفوظات «مرور از حافظه» است. مرور از حافظه زمانی رخ می‌دهد كه حافظ قرآن با تكیه بر حافظه آبهترین و مؤثرترین خود، سعی می‌كند محفوظات را از حفظ بخواند. در این روش حافظ، قرآن را می‌بندد و می‌كوشد محفوظات جدید یا قدیم را با کمک گرفتن از حافظه (و به عبارت بهتر، با کار کشیدن از حافظه) بازیابی نموده و بر زبان جاری سازد. نكته حائز اهمیت در این روش آن است كه حافظ نباید بلافاصله پس از مكث یا به خاطر نیاوردن عبارات و آیات به قرآن مراجعه كند؛ بلكه باید سعی كند با تأمل و دقت در محل قرار گرفتن آیه و عبارات قبلی و بعدی آ...

درس هفتم: تثبیت محفوظات الف) تثبیت محفوظات تثبیت محفوظات به چه معناست و تفاوت آن با مرور [1] چیست؟ «تثبیت» در حفظ قرآن به معنای استحكام نهایی و توأم با اطمینان محفوظات است. حافظ برای رسیدن به این نقطه، با عمل کردن به برنامه‌ای خاص و متناسب با تواناییهای خود، از آمادگی كاملی جهت ارائه محفوظات برخوردار می‌شود و خاطر خود را از بابت فراموش نكردن آنها آسوده می‌كند. برنامه تثبیت با تعریف فوق را می‌توان مقوله‌ای جدا از مرور و تكرار محفوظات دانست.[2] مرور و تكرار ـ چنانچه در درس پنجم گفتیم ـ مقوله‌ای است كه حافظ تا پایان عمر خود با آن درگیر است، اما مقوله تثبیت امری موقت است كه حافظ ـ طبق توضیحی كه ...

درس هشتم: ترمیم محفوظات ترمیم محفوظات زمانی مطرح می‌شود كه حافظ قرآن به دلایل مختلف ـ از جمله پایبند نبودن به نظم و برنامه‌ریزی در حفظ، رخ دادن حادثه‌ای ناگوار و پیش‌بینی نشده، عمل نكردن به برنامه مرور و تکرار محفوظات و ... ـ برای مدتی كوتاه یا طولانی از برنامه حفظ و مرور فاصله می‌گیرد و در نتیجه تمام یا بخشی از محفوظات خود را فراموش می‌كند؛ به این معنا كه دیگر قادر به بازخوانی شخصی آنها یا پاسخ به پرسشهایی كه از وی می‌شود نیست. مشكلی كه عموم حافظان در چنین حالتی با آن مواجه می‌شوند احساس دلسردی، افسردگی و از دست دادن انگیزه برای شروع دوباره كار حفظ و رسیدن به كیفیت مطلوب است. ... ...

درس نهم: حفظ و مرور آیات مشابه   بحث «آیات مشابه» به عبارات، آیات و صفحاتی از قرآن كریم مربوط می‌شود كه كلمات و جملات آنها با هم شباهت‌هایی دارند و همین شباهت‌ها می‌توانند حافظ قرآن را به هنگام مرور و یادآوری با مشكل مواجه سازند. بحث آیات مشابه معمولاً پس از افزایش حجم محفوظات حافظ برای او مطرح می‌شود و هر قدر میزان محفوظات حافظ بیشتر باشد، این مسئله برای او ملموس‌تر است. پیرامون حفظ و مرور آیات مشابه راهكارها و نكاتی وجود دارد كه ذیلاً به آنها اشاره می‌كنیم: ... ...

درس چهاردهم: نمونه برنامه عملی برای حفظ ومرور آنچه تاكنون گفتیم بیان نكاتی كلی و اساسی برای علاقمندان به حفظ قرآن كریم بود. بجاست كه پیش از پایان دادن به بحث، یك برنامه عملی ساده را نیز برای این كار پیشنهاد كنیم. البته تأكید می‌كنیم كه هدف ما صرفاً بیان یك نمونه كوچك است تا راهنمایی برای عزیزان علاقمند به حفظ قرآن باشد و آنان را در برنامه‌ریزی هرچه بهتر و دقیق‌تر برای این كار یاری رساند.[1] پیش از بیان این برنامه، بد نیست بار دیگر به برخی از نكاتی كه در مطالب پیشین گفتیم اشاره‌ای داشته باشیم: ...